چون معمولا با مفهوم باطنى متون وحيانى مقدس و مناسك و آداب سروكار دارد . اينها عبارتند از الاربعون حديثان كه شرحى بر چهل حديث نبوى درباره علوم الهى است ؛ الاربعونات لكشف انوار القدسيات كه مجموعه‌اى از چهل رساله است و بيشتر با مفهوم و معنى باطنى دين سروكار دارد ؛ اسرار العبادات كه معناى باطنى آداب و مناسك اسلامى را مىجويد ؛ و شرحى بر سنن و احاديث گوناگون همچون حديث غمام . مفصل‌ترين اثر او در اين حوزه ، شرح سترگ سه جلدى بر توحيد شيخ صدوق است كه تاكنون چاپ منقح نشده و جز بخشى از آن درباره مناسك با عنوان اسرار عبادات شناخته نشده است . قاضى سعيد آثارى هم در زمينه منطق و فلسفه نظير اسرار الصنايع درباره منطق نوشت ؛ حاشيه‌اى بر « كلام ارسطو » كه از آثار معتبر اوست ؛ و حاشيه‌اى بر شرح اشارات نصير الدين طوسى . از خصوصيات چشمگير تفكر قاضى سعيد استادى و مهارت او در كشف مفهوم باطنى جنبه‌هاى گوناگون سنت اسلامى در ابعاد نظرى و عملى است . فرآيند تأويل و يا تفسير روحانى و تأويل اشياء ( كه در تصوف و تشيع از مباحث محورى است ) يكى از مهمترين استاديهاى قاضى سعيد است . در آثار او مفهوم باطنى آيات قرآنى ، احاديث نبوى و ائمه و نيز آداب و مناسك اسلامى ، از ديدگاه كاملا عرفانى و متافيزيكى حالت شفاف و سيال پيدا كرده است . در شرح و تفصيل رمزگرايى كعبه ، فلسفه هنر واقعى را به نمايش گذاشته و مفهوم رمزى صورتها و اشكال فضايى را با چنان اكمال و تماميتى به بحث گرفته كه همتاى آن را مشكل بتوان در تاريخچه‌هاى تفكر اسلامى پيدا كرد « 1 » . قاضى سعيد در اين زمينه هم به نحوى از انحاء نظريات و تعاليم ابن عربى را بازتاب داده است . دومجلسى مشكل بتوان به فلسفه و كلام دوره صفوى پرداخت و نامى از ملا محمد تقى مجلسى و فرزند بلندآوازه او ملا محمد باقر مجلسى به ميان نياورد . ( گرچه در اين كتاب مطالبى به تفاريق مخصوصا درباره فرزند او آمده است . ) مجلسى اول كه در سال 1070 / 60 - 1659 درگذشت يكى از علماى مذهبى زمان خود بود كه به تصوف گرائيد و احتمالا در زمره عرفاى عملى عرفان درآمد « 2 » . واكنش و مخالفت با تصوف در ميان حوزه‌هاى مذهبى هنوز آن مقدار نبود كه از محبوبيت

--> ( 1 ) - كربن " La Configuration " به بعد ؛ نصر « مفهوم زمان » . ( 2 ) - تبريزى ، ريحانة الادب ، جلد 3 ، صص 2 - 460 ؛ و نيز بهبهانى ، مرآت الاحوال كه مخصوصا به دو اختصاص يافته است .